Krakowskie Przedmieście Warszawa

Krakowskie Przedmieście to kilometrowy odcinek ulicy biegnący od Placu Zamkowego do skrzyżowania z Nowym Światem, stanowiący początek słynnego Traktu Królewskiego. To tutaj skupiają się warszawskie pałace, kościoły i pomniki, które przetrwały wojnę lub zostały odbudowane z niemal fotograficzną precyzją. Spacer tą arterią to właściwie obowiązkowy punkt każdej wizyty w stolicy – nie bez powodu nazywana jest salonem Warszawy.

Historia ulicy – od traktu do Krakowa po deptak

Nazwa ulicy wzięła się z jej pierwotnej funkcji. W średniowieczu to tędy wiodła droga z Warszawy na południe – przez Czersk, Radom, aż do dawnej stolicy Polski. Przez Bramę Krakowską, która stała mniej więcej tam gdzie dziś zaczyna się ulica, wjeżdżali do miasta hetmani po zwycięskich bitwach. Stefan Czarniecki czy Jan Sobieski odbywali tędy swoje triumfalne wjazdy, witani przez tłumy mieszkańców.

W XVII i XVIII wieku przy tej drodze zaczęły wyrastać reprezentacyjne rezydencje magnaterii i rodziny królewskiej. To był prestiż – mieć pałac przy głównym trakcie prowadzącym do miasta. Ulica miała zresztą przez lata różne nazwy: Czerskie Przedmieście, Rynek Bernardyński, a nawet poetycko Za Bożą Męką. Dopiero z czasem utrwaliła się nazwa Krakowskie Przedmieście, choć przez pewien okres rozróżniano Szerokie Krakowskie Przedmieście w części północnej i Wąskie w południowej.

W 1762 roku ulicę całkowicie wybrukowano, a w 1855 pojawiło się oświetlenie gazowe. Od 1866 kursował tędy tramwaj konny łączący dworce kolejowe. Krakowskie Przedmieście było też miejscem dramatycznych wydarzeń – w lutym 1861 roku rosyjskie wojsko otworzyło ogień do uczestników manifestacji, zabijając pięć osób. Pogrzeb ofiar zamienił się w wielką demonstrację narodową.

Kolumna Zygmunta III Wazy stojąca u początku Krakowskiego Przedmieścia to najstarszy pomnik świecki w Polsce. To właśnie temu królowi Warszawa zawdzięcza status stolicy – Zygmunt III przeniósł dwór z Krakowa nad Wisłę.

Co zobaczyć na Krakowskim Przedmieściu

Spacer warto zacząć od Placu Zamkowego i iść w stronę Nowego Światu. Zaraz za Kolumną Zygmunta po prawej stronie stoi kościół św. Anny – barokowa świątynia akademicka z charakterystyczną fasadą. Nieco dalej po tej samej stronie znajduje się Pałac Prezydencki, monumentalny gmach z pomnikiem księcia Józefa Poniatowskiego przed wejściem.

Po lewej stronie nie sposób przeoczyć kościoła sióstr Wizytek, gdzie organistą był młody Fryderyk Chopin, a przez lata rektorem służył ks. Jan Twardowski. Dalej wzrok przyciąga pomnik Mikołaja Kopernika stojący przed Pałacem Staszica. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych monumentów w Warszawie.

Warto też zwrócić uwagę na gmach Uniwersytetu Warszawskiego z Pałacem Kazimierzowskim – dawną letnią rezydencją królewską. Przy ulicy stoją również: barokowy Pałac Potockich, Pałac Wesslów oraz Pałac Czapskich, w którym dziś mieści się Akademia Sztuk Pięknych. Każdy z tych budynków ma swoją historię i architektoniczne detale, które można podziwiać z bliska.

Krakowskie Przedmieście dziś – deptak w centrum stolicy

W latach 2007-2008 ulica przeszła gruntowną przebudowę. Wymieniono instalacje podziemne, przebudowano jezdnię i chodniki. Efekt? Krakowskie Przedmieście stało się szerokim deptakiem, gdzie samochody zastąpiły autobusy, tramwaje i taksówki. Dla pieszych oznacza to więcej przestrzeni i spokojniejszy spacer.

Na skwerze Hoovera powstały nowe pawilony z kawiarniami i restauracjami. Latem stoliki wystawione na zewnątrz przyciągają turystów i warszawiaków, którzy chcą chwilę odpocząć podczas zwiedzania. To dobre miejsce na kawę z widokiem na zabytkową zabudowę.

Dla kogo jest to miejsce

Krakowskie Przedmieście to atrakcja uniwersalna. Miłośnicy historii i architektury znajdą tu mnóstwo detali do oglądania i analizowania. Rodziny z dziećmi mogą spokojnie spacerować deptakiem bez obawy o ruch samochodowy. Studenci i młodzież często spotykają się w okolicach Uniwersytetu. Fotografowie mają pole do popisu – szczególnie o wschodzie i zachodzie słońca, kiedy światło pięknie komponuje się z fasadami budynków.

To też dobry punkt startowy do dalszego zwiedzania Warszawy. Stąd blisko na Stare Miasto w jedną stronę, a w drugą można kontynuować spacer Nowym Światem aż do Łazienek Królewskich. Cały Trakt Królewski to około 10 kilometrów, ale sam odcinek Krakowskiego Przedmieścia zajmie około godziny spokojnego spaceru.

Praktyczne informacje – jak zwiedzać Krakowskie Przedmieście

Dostęp: Ulica jest ogólnodostępna przez całą dobę, bez opłat. To przestrzeń publiczna, więc można tu przychodzić o dowolnej porze. Wieczorem zabytkowe budynki są podświetlone, co daje zupełnie inny klimat niż w dzień.

Jak dojechać: Metro – stacja Ratusz Arsenał (linia M2) wyprowadza praktycznie na początek ulicy przy Placu Zamkowego. Tramwaje linii 4, 13, 20, 23, 26 i 28 zatrzymują się na przystankach wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia. Autobusy również kursują tą trasą. Z Dworca Centralnego można dojść pieszo w około 15 minut.

Ile czasu przeznaczyć: Sam spacer bez wchodzenia do wnętrz zabiera około godziny. Jeśli chce się zwiedzić któryś z kościołów czy zajrzeć do galerii – lepiej zarezerwować 2-3 godziny. Połączenie z wizytą na Starym Mieście to już program na pół dnia.

Co warto wiedzieć: Kawiarnie i restauracje przy ulicy są zwykle droższe niż w innych częściach miasta – to turystyczna lokalizacja. W weekendy, szczególnie w sezonie letnim, bywa tłoczno. Jeśli ktoś preferuje spokojniejszy spacer, warto przyjść rano przed 10:00 lub wieczorem po 19:00.

W latach 1886-1887 wyburzono cztery budynki, w tym historyczny Dwór pod Gwiazdą, żeby przedłużyć ulicę Miodową do Krakowskiego Przedmieścia. Taka była cena modernizacji miasta w XIX wieku.

Ciekawostki i mniej oczywiste szczegóły

Nie każdy wie, że w dawnych czasach przy Krakowskim Przedmieściu odbywały się targi. Plac przed Bramą Krakowską pełnił funkcję postojową dla podróżnych i kupców zmierzających do miasta. Stąd jedna z historycznych nazw – Rynek Przedmiejski.

W 1866 roku uruchomiono tu linię tramwaju konnego, która łączyła Dworzec Wiedeński z Dworcem Terespolskim. To była nowoczesność tamtych czasów, choć dziś trudno sobie wyobrazić konne tramwaje w centrum Warszawy.

Wiele budynków przy Krakowskim Przedmieściu zostało zniszczonych podczas II wojny światowej i odbudowanych później według przedwojennych planów i fotografii. Dzisiejszy wygląd ulicy to efekt ogromnej pracy rekonstruktorów, którzy starali się odtworzyć każdy detal. Dlatego spacerując tą ulicą, patrzy się jednocześnie na historię i na współczesną interpretację tej historii.

Krakowskie Przedmieście to miejsce, które łączy różne epoki i style architektoniczne – od baroku przez klasycyzm po XIX-wieczną eklektykę. To żywy podręcznik historii architektury, gdzie każda kamienica i każdy pałac opowiada własną historię.