Chojnowski Park Krajobrazowy

Chojnowski Park Krajobrazowy to niemal 7000 hektarów lasów, łąk i rzecznych dolin rozciągających się tuż na południe od Warszawy. Powstał w 1993 roku, żeby chronić kompleks Lasów Chojnowskich i dolinę Jeziorki – i dziś stanowi jeden z elementów zielonego pierścienia wokół stolicy. To miejsce, gdzie w godzinę można uciec z miasta w kompletną ciszę, między wydmowe pagórki i stare bory.

Park leży na terenie pięciu gmin: Piaseczna, Konstancina-Jeziorny, Góry Kalwarii, Prażmowa i Tarczyna. Lasy pokrywają trzy czwarte jego powierzchni, a resztę wypełniają łąki, pastwiska i doliny rzeczne.

Co zobaczysz w Chojnowskim Parku Krajobrazowym

Krajobraz tutaj jest dość płaski, choć miejscami urozmaicony wydmowymi wzniesieniami – pozostałościami po czasach, gdy Wisła miała zupełnie inny przebieg. Najciekawsze fragmenty to doliny trzech rzek: Jeziorki, Zielonej i Tarczyny. Tam rosną olchy, jesiony i wiązy, a wzdłuż brzegów ciągną się pasma wilgotnych łąk.

W lasach dominują sosny, ale nie brakuje drzewostanów mieszanych i liściastych. Na żyźniejszych glebach rosną grądy i lasy łęgowe – to właśnie te fragmenty objęto ochroną rezerwatową. W granicach parku wyznaczono jedenaście rezerwatów przyrody, chroniących najcenniejsze siedliska i gatunki.

W rezerwacie „Biele Chojnowskie” rośnie wiciokrzew pomorski – rzadki gatunek objęty ścisłą ochroną, którego stanowiska w Polsce można policzyć na palcach jednej ręki.

Park przecinają liczne szlaki piesze i rowerowe. Jeden z nich, Chojnowski Szlak Zabytków Przyrody, prowadzi przez najciekawsze zakątki – pomniki przyrody, stare drzewostany i punkty widokowe. Są też ścieżki dydaktyczne, które pokazują lokalne ekosystemy i historię regionu.

Szlaki turystyczne i rowerowe przez park

Najwygodniej zacząć zwiedzanie z Konstancina-Jeziorny albo Zalesia Górnego – tam są parkingi i dobre połączenia komunikacyjne. Z obu miejscowości prowadzą znakowane szlaki w głąb parku.

Szlaków jest siedem, różnej długości i trudności. Można wybrać krótką, dwugodzinną pętlę albo całodniową wycieczkę przez kilka uroczysk. Trasy prowadzą zarówno leśnymi duktami, jak i wzdłuż dolin rzecznych – te drugie są szczególnie malownicze wiosną i wczesnym latem, gdy łąki pokrywają się kwiatami.

Dla rowerzystów przygotowano osobne trasy, które omijają trudniejsze odcinki i prowadzą szerszymi drogami leśnymi. Można też wybrać się na rower gravel – szutrowe drogi są tu w dobrym stanie i prowadzą przez najciekawsze fragmenty parku.

Rezerwaty przyrody i cenne siedliska

Jedenaście rezerwatów to najcenniejsze przyrodniczo fragmenty parku. Chronią stare lasy liściaste, torfowiska, stanowiska rzadkich roślin i siedliska chronionych zwierząt. Większość z nich można zwiedzać szlakami turystycznymi, choć obowiązują tam oczywiście dodatkowe ograniczenia – nie wolno schodzić ze szlaków ani rozpalać ognisk.

Rezerwat „Biele Chojnowskie” chroni fragmenty grądu z wiciokrzewem pomorskim. „Łęgi nad Jeziorką” to z kolei las łęgowy z olchami i jesionami, który wiosną zamienia się w rozlewisko. Są też rezerwaty chroniące stare bory sosnowe i fragmenty torfowisk.

Park stanowi ostoję dla wielu gatunków zwierząt, w tym saren, dzików, lisów i ponad 100 gatunków ptaków. W dolinach rzecznych można spotkać bobry i wydry.

Zabytki i historia okolicy

Na obrzeżach parku zachowało się kilka ciekawych zabytków. W Oborach stoi otoczony parkiem barokowy dwór Potulickich – można go zobaczyć z zewnątrz, choć wnętrza nie są zwiedzane. We wsi Zawodne zachowała się zabytkowa zabudowa wiejska z XIX wieku, w tym stary młyn.

Warto też zajrzeć do Konstancina-Jeziorny – jedynego uzdrowiska w województwie mazowieckim. W Parku Zdrojowym stoją wille z początku XX wieku projektowane przez czołowych polskich architektów. Jest tam też tężnia solankowa i ścieżki spacerowe wzdłuż Jeziorki.

Przez park przebiegają też szlaki pamięci – tablice i cmentarze wojenne przypominają o walkach z września 1939 roku i powstania warszawskiego. Niektóre z nich są uwzględnione w trasach szlaków turystycznych.

Dla kogo jest ten park

Chojnowski Park Krajobrazowy to dobre miejsce dla rodzin z dziećmi, które szukają łatwych, bezpiecznych tras na spacer lub rower. Szlaki są dobrze oznakowane, w większości płaskie i prowadzą szerokimi leśnymi drogami. Dzieci docenią możliwość obserwowania zwierząt – sarny i wiewiórki to tu codzienność.

Miłośnicy przyrody znajdą tu ciekawe siedliska i sporo gatunków do obserwacji – szczególnie ptaków w dolinach rzecznych. Wiosną i wczesnym latem łąki pełne są kwiatów i owadów, a w lasach słychać śpiew dziesiątek gatunków ptaków.

To też dobry teren na bieganie i nordic walking – dróg jest sporo, nawierzchnia przeważnie utwardzona, a ruch samochodowy praktycznie zerowy. W weekendy bywa tu sporo ludzi, ale park jest na tyle duży, że łatwo znaleźć spokojniejsze zakątki.

Praktyczne informacje – dojazd, czas zwiedzania, ceny

Park jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Wejść można z kilku punktów – najwygodniejsze to Konstancin-Jeziorna, Zalesie Górne, Piaseczno i Góra Kalwaria. Samochodem najłatwiej dojechać trasą S7 w stronę Krakowa, zjazd na Piaseczno lub Konstancin.

Komunikacją miejską z Warszawy dojeżdża się pociągami SKM (linia S3 do Konstancina) lub autobusami ZTM. Z przystanków do wejść na szlaki jest zwykle kilkaset metrów spacerkiem.

Na krótki spacer wystarczy 2-3 godziny. Jeśli ktoś chce przejść jeden z dłuższych szlaków lub objechać park rowerem, warto zarezerwować pół dnia. Dla rodzin z małymi dziećmi najlepsze są krótkie pętle wokół Konstancina – tam są ławki, miejsca na piknik i łatwy dostęp do parkingów.

W okolicy parku, zwłaszcza w Konstancinie i Zalesiu Górnym, jest sporo restauracji i kawiarni. W Zalesiu działa też park rozrywki Planeta Zalesie z atrakcjami dla dzieci, w tym minipociągiem i wyciągiem do wakeboardu – dobry pomysł na zakończenie dnia po spacerze po lesie.

Więcej informacji o szlakach i rezerwatach można znaleźć na stronie Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych (parkiotwock.pl) lub w siedzibie zarządu parku w Otwocku przy ul. Sułkowskiego 11.